نقشه ذهنی به تکنیکی گفته می شود که توسط آن، فرد افکار و نظرات خود را ساماندهی می کند یعنی به واسطه آن به رفتار و افکار خود نظم می بخشد. ( کشیدن نقشه ذهنی ) به این معنا که فرد از هر روشی استفاده می کند تا بتواند یک تصویری از مفاهم در ذهن خود ترسیم کند. این روش ها عمدتا خلاقیت و استفاده از نشانه هایی است که پیش روی ما قرار دارند و ما از آن ها غافلیم.

کشیدن نقشه ذهنی

کشیدن نقشه ذهنی

حتما تا به حال شده که هنگام نزدیک شدن به امتحان احساس کنید که مفاهیم را بیشتر از قبل فراموش کرده اید. ممکی است که هنگام کنفرانس درسی که به آن تسلط چندانی نداشته اید، احساس کنید که نمی توانید تمام مفاهیم را به یاد بیاورید. تمام این مفاهیم به این معنا است که حافظه شما کوچک ترین مشکلی ندارد بلکه این شما هستید که نمی توانید به ذهن خود سامان بدهید و مطالب را همانند یک قفسه کتابخانه در ذهن خود طبقه بندی کنید.

چه عواملی در نقشه ذهنی از اهمیت بیشتری برخوردار هستند؟

عوامل زیادی در ترسیم نقشه ذهنی اهمیت دارند که بعضی از آن ها منحصر به فرد و خاص می باشند. در جدول زیر به گونه منحصر به فرد این عوامل اشاره خواهیم کرد. قبل از آن به شما پیشنهاد می کنیم که حتما اندکی درباره این مفهوم از استادید خود پرس و جو کنید.

خلاقیت انتخاب کلمات
استفاده از نشانه ها، تصاویر و.. دسته بندی موضوعات

 

خلاقیت در کشیدن نقشه ذهنی خلاقیت

در ترسیم نقشه ذهنی، خلاقیت از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. بهتر است که تمام خلاقیت خود را برای ترسیم نقشه ذهنی به کار بگیرید. شما می توانید هنگام مطالعه یک مطلب یا یک مقاله، از روش های متفاوتی برای فهم دقیق تر استفاده کنید. این روش ها استفاده از تمام نشانه ها است. نشانه به معنای استفاده از ابزار ها و وسایلی است.

به شما کمک می کند تا مطالب را با دقت بیشتر مطالعه کرده و به خاطر بسپارید. اگر خلاقیت شما بیشتر باشد، در این صورت مطالب را در مدت زمان کمتر مطالعه می کنید و بیشترین بازدهی را دریافت خواهید کرد. تندخوانی یک نمونه از اثرات ترسیم نقشه ذهنی است.

نگار شریعت نیا مدرس دوره های تندخوانی در کشور؛ بیش از 2000 دانشجو

انتخاب کلمات

حتما وقتی کوچک تر بودید، از خلاصه نویسی برای یادگیری مطالب خود استفاده کرده اید. خلاصه نویسی اتفاقا کار چندان ساده ای نیست. اگر خلاصه نویسی با استفاده از روش ها و شیوه های مخصوصی صورت بگیرد، می تواند بسیار راهگشا باشد. یکی از این راه هایی که می تواند بسیار شما را در این زمینه یاری دهد، انتخاب کلمات کلیدی است.

بهتر است که شما هنگام خلاصه نویسی از کلماتی استفاده کنید که به راحتی مقصود مطلب را برای  شما یاد آوری می کند. گاهی اوقات فهم یک یا دو پاراگراف تنها به انتخاب کلمات آن وابسته است. یعنی اگر شما از عبارات یا کلمات کلیدی استفاده کنید، به راحتی می توانید مطلب را فراگرفته و آن را به خاطر بسپارید ( کشیدن نقشه ذهنی ) .

استفاده از نشانه ها و تصاویر

اگر مطلب را که می خواهید به خاطر بسپارید از سایر مطالب دشوار تر است و فهم شما را با مشکل مواجه می کند، به شما پیشنهاد می کنیم که از نشانه ها و تصاویر در کشیدن نقشه ذهنی خود استفاده کنید. شما می توانید با کشیدن برخی از آیکون ها مطالب را به مراتب راحت تر متوجه شوید. گاهی اوقات ممکن است که این نشانه ها منحصر به فرد نباشند، در این صورت ممکن است که باز هم مطالب را به وضوح و دقت استنباط نکنید. هر چه قدر که این نشانه ها و تصاویر منحصر به فرد تر باشند، شما می توانید راحت تر این مطالب را درک کنید.

دسته بندی موضوعاتدسته بندی موضوعات

دسته بندی یکی از موضوعاتی است که در تمام مقالات و کتاب ها توصیه نشده است اما ما با ذکر این مبحث در این مقاله قصد داریم تا ذهن شما را درباره موضوعات بازتر کنیم.  به همین دلیل به شما توصیه می کنیم که حتما هنگام مطالعه مطالب، موضوعات را دسته بندی کنید.

یک کتابخانه را فرض کنید، اگر قفسه های کتاب خانه فاقد اسم نویسی باشند، اگر چه ممکن است که همه کتاب ها در کتابخانه موجود باشند، اما در هر حال پیدا کردن کتاب مدنظر کار بسیار دشواری است. به همین دلیل به شما توصیه می کنیم که بعد از مطالعه مطالب،

حتما ذهن خود را قفسه بندی کنید. اگر چه این مورد توسط محققان در این زمینه ذکر نشده است اما روانشناسان به کار گیری این مهارت را بی تاثیر نمی دانند. ( کشیدن نقشه ذهنی )

کشیدن یک نقشه ذهنی چه مزایایی دارد؟

مدیریت زمان

کشیدن یک نقشه ذهنی مزایای بسیار زیادی دارد. این عامل باعث می شود تا شما مطالب را در مدت زمان کمتر در عین حال با کیفیت بیشتری مطالعه کنید. به عبارتی اگر فردی هستید که به زمان بندی بسیار توجه می کنید و تمام کارهای خود را با مدیریت زمان انجام می دهید، بهتر است از کشیدن نقشه ذهنی استفاده کنید. به عبارتی مدیریت زمان اصلی ترین مزیت ترسیم نقشه ذهنی به شمار می رود.

انتخاب و تصمیم گیری درست

یکی دیگر از مزایای کشیدن نقشه ذهنی، انتخاب های مناسب است. اگر شما با استفاده از این تکنیک بتوانید مطالب را دقیق تر استنباط کنید، آن وقت می توانید مطالب را بهتر درک کنید و آن ها را دقیق تر متوجه شوید.

این به شما کمک می کند تا اگر پیشنهاد مناسبی به شما داده شد، بهترین تصمیم را اتخاذ کنید اگر در موقعیتی همانند جلسات اداری قرار بگیرید که پیشنهاد جالب توجهی به شما داده شود، می توانید با استفاده از کشیدن نقشه ذهنی، بهترین تصمیم را در آن لحظه اتخاذ کنید. مشروط به این که ذهن شما ساماندهی شده و منظم باشد. در غیر این صورت ممکن است که در یک لحظه تصمیماتی بگیرید که از انتخاب آن ها پشیمان شوید.

مهارت های تقویت حافظه مهارت های تقویت حافظه

اگر سعی کنید که در سنین نوجوانی کشیدن نقشه ذهنی خود را یاد بگیرید، این به شما کمک می کند تا حافظه شما تقویت شود. به عبارتی دوران نوجوانی دوران شادابی و نشاط است و ذهن به صورت ناخودآگاه به فهمیدن مطالب جدید و کنکاش درباره مسائل، تمایل زیادی نشان می دهد. به همین دلیل استفاده از این تکنیک در دوران نوجوانی سبب می شود تا شما حافظه خود را تقویت کنید.

اگر با استفاده از این تکنیک تنها مطالب مهم را در ذهن خود جای گذاری کنید، دیگر لازم نیست تا مطالب کم اهمیت تر را در ذهن خود قرار دهید. در این شرایط حافظه شما برای پذیرش مطالب جدید تمایل زیادی نشان می دهد کشیدن نقشه ذهنی .

برای چه کارهایی از نقشه ذهنی استفاده می شود؟

برای انجام کارهای زیادی از نقشه ذهنی استفاده می شود. یکی از این کار ها تندخوانی است به عبارتی با استفاده از تکنیک مدیریت زمان که یکی از تکنیک های معمول در کشیدن نقشه ذهنی است، سبب می شود تا شما تند تر از شیوه معمول مطالعه کنید و بتوانید مطالب را سریع تر به حافظه خود بسپارید. انجام این کار با استفاده از حذف مطالب غیر ضرور و به خاطر سپردن مطالب ضروری صورت می گیرد.

قوانین کشیدن نقشه ذهنیقوانین کشیدن نقشه ذهنی

  1. شاخه ها

یک درخت را تصور کنید. تمام شاخه های یک درخت از اهمیت زیادی برخوردار هستند. در این بین برخی از شاخه ها هستند که از بقیه پر بارتر هستند. به همین دلیل وجود این شاخه ها روی درخت از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. در این میان بعضی از شاخه ها هستند که از بقیه کم اهمیت تر می باشند. یعنی وجود آن ها اگر چه ضروری است.

اما لازم نیست که تمام آن ها حفظ شوند. در این بین ما به شما توصیه می کنیم تا تمام توان خود را صرف حفظ شاخه های اصلی کنید. سپس می توانید بقیه نیروی خود را برای نگهداری شاخه های فرعی صرف کنید کشیدن نقشه ذهنی .

هنگام مطالعه یک مطلب به شما پیشنهاد می کنیم که حتما برای  نوشتن مطالب مهم آن، ابتدا مهم ترین عبارات و جملاتی را در نظر بگیرد که بیان کننده مقصود کلی از مطلب هستند.

به عبارتی شما با خواندن این مطالب یک درک کلی و نسبتا جامع از مطلب به دست می آورید. در واقع این جملات شما را به مفهوم اصلی متصل خواهند کرد. در این شرایط به شما پیشنهاد می کنیم که بعد از استفاده از عبارات و مفاهیم کلیدی، از جملات فرعی استفاده کنید. استفاده از جملات و مفاهیم فرعی، فهم ادامه مطالب را برای شما راحت تر خواهد کرد.

بهتر است که که شما این نکته را مد نظر قرار دهید که استفاده بیش از حد از جملات فرعی و غیر ضروری سبب می شود تا شما در انبوهی از مطالب و کلمات غیر ضرور گمراه شوید. اگر بیش از حد از جملات فرعی استفاده کنید، این باعث می شود تا روند ترسیم نقشه ذهنی شما غیر استاندارد و نامشخص شود. در این شرایط شما بیش تر گمراه خواهید شد.

  1. کلمات کلیدی در کشیدن نقشه ذهنیکلمات کلیدی

استفاده از کلمات کلیدی سبب می شود تا شما راحت تر مطالب مورد نظر را درک کنید. بهتر است که برای رسم هر شاخه به ویژه شاخه های اصلی از یک یا چند کلمه یا عبارت کلیدی استفاده کنید.

این عامل سبب می شود تا درک مفاهیم برای شما ساده تر شود. مهم ترین دلایلی که صاحب نظران به استفاده از کلمات کلیدی هنگام کشیدن نقشه ذهنی توصیه می کنند، این است که استفاده از این کلمات سبب می شود تا مطالب در ذهن شما بمانند. در واقع اصلی ترین عاملی که سبب می شود تا به یک باره مطالب در ذهن شما ماندگار شوند، استفاده از کاملت کلیدی مناسب است.

  1. تصویرتصویر

در مطال بالاتر به تاثیر خلاقیت در ترسیم نقشه ذهنی اشاره کردیم. لازم است این نکته را اضافه کنیم که کشیدن تصاویر در کنار سایر موارد به خلاقیت شما بسیار کمک می کند. به عبارتی شما می توانید با رسم تصاویر مورد نظر، به هدفی که از خواندن مطالب داشته اید دست پیدا کنید.

استفاده از تصاویر مناسب سبب می شود تا کهنگی و اثر خستگی مطالعه برای شما کمرنگ شده و بتوانید صحیح تر مطالب را مطالعه کنید. به کارگیری عناصر گرافیکی، عکس، استفاده از نمودار و … همه این موارد سبب می شود تا مطالب ویژه تر در ذهن شما ماندگار شوند. به عبارتی اگر دو مفهوم متضاد در کنار یکدیگر قرار بگیرند، شما می توانید شباهت ها و به خصوص تفاوت های آن را بهتر درک کنید کشیدن نقشه ذهنی .

  1. پیکان در نقشه ذهنی

بعد از طی کردن دو مرجله بالا، نوبت به ترسیم پیکان است. اگر شما شاخه های اصلی و فرعی را برای ترسیم نقشه ذهنی خود کشیده باشید، به یقین مشاهده خواهید کرد که این شاخه ها مجزا و جدای از یکدیگر هستند. در آن صورت شما می توانید با استفاده از پیکان، این شاخه ها را به هم متصل کنید. مفاهیمی که به یکدیگر مرتبط هستند با استفاده از پیکان به یکدیگر متصل می کنیم تا راحت تر این مطالب را درک کنیم به عبارتی ارتباط بین مفاهیم را متوجه شویم.

چرا توصیه می شود تا در نقشه ذهنی از تصاویر استفاده کنیم؟

در میان تمام حواس پنجگانه، حواس مربوط به بینایی از اهمیت بیشتری برخوردار است.

اگر در میان تمام حواس، این چشم باشد که قدرت خود را از دست بدهد، به یقین تمام کارهای انسان با چالش ها و محدودیت های زیادی رو به رو می شود اما در این بین ما می توانیم با استفاده از چشم خود کمبود یا فقدان بقیه حواس را جبران کنیم.

درست به همین دلیل توصیه می شود تا نقشه ذهنی شما به لحاظ بصری، دارای طراحی و عناصر زیبایی بخش باشد. در غیر این صورت شما نمی توانید مطالب را بهتر درک کنید. به عبارتی استفاده از عناصری که به لحاظ بصری خیره کننده است، اثر خستگی و خواب آلودگی را از بین می برد که در این میان استفاده از رنگ ها و استاده از رنگ های روشن بیشتر از سایر موارد توصیه می شود.

آموزش کشیدن نقشه ذهنیآموزش کشیدن نقشه ذهنی

در مطالب بالا به صورت اختصاصی کشیدن نقشه ذهنی را به شما آموزش دادیم. اکنون می خواهیم تا شما را با مطالبی آشنا کنیم که کمتر به آن توجه کرده اید و نکاتی را که ممکن است کمتر به آن دقت داشته باشید را مجددا برایتان بازگو کنیم. توجه به این نکات و به کاربردن تمام آن ها در متن، می تواند تاثیری خارق العاده در فهم شما از مطالب داشته باشد.

برای شروع به کشیدن یک نقشه ذهنی، کافی است تا موضوع اصلی و آن چه که دغدغه شما است. را وسط یک صفحه قرار بدهید. می توانید دور آن یک شکل بکشید.

شما می توانید از هر شکلی که می خواهید استفاده کنید و موضوع مورد بحث در این قسمت ،ماندگاری مطلب است نه صرفا نوع شکل هندسی. قرار است عبارات کلیدی و مطالب مهم را در آن بنویسید. سپس خطوط دیگری طراحی کنید. صرفا مطالبی که کم اهمیت تر از سایر مطالب هستند.

را روی آن خط ها یادداشت کنید. در قسمت بعد می توانید به فراخور میزان اهمیت مطالب، آن ها را مرتب کنید. ابن روند همین طور ادامه پیدا می کند. سپس مطالب جزئی و در عین حال کاربردی را به آن اضافه  کنید. این کار از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است زیرا باعث می شود تا در زمان شما برای مرور مطالب بسیار صرفه جویی شود.

نکته اول در کشیدن نقشه ذهنی

مغز شما دوست ندارد تا مطالب را به صورت یکنواخت دریافت کند. یکنواخت دریافت کردن اطلاعات می تواند اثرات بدی روی درک شما از مطالب داشته باشد. مغز علاقه دارد تا مطالب را به شیوه های متفاوت دریافت کند.

اگر قرار باشد تا چشم شما مطالب سیاه و تکراری را مطالعه کند، یا اگر قرار باشد تا گوش شما مطالب غیر ضروری را بشنود، در این شرایط نقشه ذهنی شما ترسیم نخواهد شد. سعی کنید تا مطالب را با استفاده از آیکون های مختلف و تصاویر گوناگون در ذهن خود ماندگار کنید.

نکته دوم در کشیدن نقشه ذهنی

به تمام ابعاد یک مطلب توجه کنید. گاهی در یک مطلب به نکته ای بسیار سطحی و جزئی اشاره شده که شما درباره آن سابقه و پیشینه ای داشته اید. سابقه و پیشینه شما به شما کمک می کند تا مطالب را در حال حاضر راحت تر به ذهن خود بسپارید. پس مطالب را هم به صورت کلی و هم به صورت جزئی بررسی کنید.

نکته سوم

تمرین یکی از راه های فهم مطالب به واسطه کشیدن یک نقشه ذهنی است. اگر شما چند بار اقدام به کشیدن نقشه ذهنی مطالب متفاوت کنید، در این صورت می توانید در ترسیم نقشه نهایی موفق تر عمل کنید. یعنی می توانید با تلاش زیاد به موفقیت های چشمگیر دست پیدا کنید. اکثر افرادی که در کنکور به رتبه دلخواه دست پیدا می کنند، به این دلیل است که نقشه ذهنی دقیقی از مطلب مورد نظر کشیده اند و هنگام مرور و بررسی تنها نقشه ذهنی کتاب را مطالعه می کنند نه خود کتاب را.

خلاصه مطالب

شما می توانید با ترسیم نقشه ذهنی مد نظر خود به افکار و باور هایتان سامان دهید. اکثر افرادی که اقدام به کشیدن نقشه ذهنی خود می کنند، به خوبی می دانند که کشیدن نقشه ذهنی، سبب می شود تا آن ها مطالب را به شیوه ملموس تر دریافت و آن ها را درک کنند.

اگر قرار بود تا مطالب را ناملموس درک و دریافت کنند، در این شرایط هیچ موفقیتی حاصل نمی شد. به معنای دقیق تر، حاصل آن گنجادن مطالب نامرتبط و آمیخته در ذهن بود نه مطالب مرتبط و یکنواخت.

 

Draw a mind map